ده سال بازار، کنار هم
مقایسه بازده سرمایهگذاری در ایران
طلا، سکه، دلار، شاخص کل بورس، بیتکوین، خودرو و سپرده بانکی روی یک شبکه تاریخ یکسان، از اسفند ۱۳۹۴ تا اسفند ۱۴۰۴. کنار هر بازده اسمی، بازده واقعی هم آمده: همان عدد، بعد از اینکه تورم رسمی از آن کم شود.
ستون اسمی میگوید همه برندهاند. ستون واقعی چیز دیگری میگوید: در پنج سال گذشته فقط طلا و سکه با فاصله از تورم جلو زدند، دلار تازه پابهپای تورم آمد، و بورس و سپرده بانکی بیشتر از نصف قدرت خریدشان را از دست دادند.
تاریخ مبنا: پایان اسفند ۱۴۰۴. آخرین ماه کامل: مرداد ۱۴۰۵. بازده گذشته تضمین بازده آینده نیست و این صفحه هیچ داراییای را پیشنهاد نمیکند.
مسیر ده ساله بازارها
بازده ده ساله: اسفند ۱۳۹۴ تا اسفند ۱۴۰۴
| دارایی | بازده اسمی | بازده واقعی | چند برابر شد | میانگین سالانه |
|---|---|---|---|---|
| سکه امامی | +۱۸٬۶۳۹٪ | +۸۳۷٫۷٪ | ۱۸۷ برابر | +۶۸٫۸٪ |
| طلای ۱۸ عیار | +۱۶٬۹۴۶٪ | +۷۵۳٪ | ۱۷۰ برابر | +۶۷٫۲٪ |
| دلار آزاد | +۴٬۵۴۹٪ | +۱۳۲٫۶٪ | ۴۶٫۵ برابر | +۴۶٫۸٪ |
| شاخص کل بورس | +۴٬۵۳۰٪ | +۱۳۱٫۷٪ | ۴۶٫۳ برابر | +۴۶٫۷٪ |
| پژو ۲۰۶ تیپ ۲ | +۳٬۰۷۸٪ | +۵۹٪ | ۳۱٫۸ برابر | +۴۱٫۳٪ |
| تورم (شاخص بهای مصرفکننده) | +۱٬۸۹۸٪ | معیار | ۲۰ برابر | +۳۴٫۹٪ |
| سپرده بانکی یکساله | داده نیست | داده نیست | داده نیست | داده نیست |
| بیرون از رتبهبندی، چون واحدش دلار است و با سطرهای تومانی بالا همجنس نیست. | ||||
| بیتکوین (دلاری) | +۱۷٬۱۴۱٪ | معیار دلاری دارد، نه تومانی | ۱۷۲ برابر | +۶۷٫۴٪ |
زیر عددی که یک سر بازهاش بین دو منبع بیش از سه درصد اختلاف داشت، خطچین کشیده شده.
پایه سری خودرو در ۱۳۹۴ قیمت کارخانه است، نه قیمت بازار، و همین بازده ده ساله خودرو را بیشتر از واقع نشان میدهد. اگر از اسفند ۱۳۹۷ حساب شود، که هر دو سرش قیمت بازار است، عدد به ۱٬۲۶۷٪ اسمی و ۱۷٪ واقعی میرسد.
خودرو تنها سری این صفحه است که یک ناشر ثابت ندارد: تابلوی قیمت تاریخدار ناشر اول از دسترس خارج شد و سه نقطه آخر از سه ناشر دیگر آمده. بدشانسی اینجاست که تعویض ناشر درست روی بزرگترین جهش سری افتاده، پس بخشی از رشد ۱۴۰۳ به ۱۴۰۴ ممکن است اختلاف سطح بین دو ناشر باشد نه گران شدن خودرو. ضمناً قیمت اسفند ۱۴۰۴ در ۱۸ اسفند ثبت شده، یعنی پیش از افت روزهای پایانی سال، و مثل بورس کمی به سود این سطر کار میکند.
تولید ۲۰۶ تیپ ۲ متوقف شده. از حدود ۱۴۰۴ به بعد «۲۰۶ صفر» قیمت یک خودروی قابل خرید نیست، برآورد فروشنده برای یک خودروی انبارشده است.
سطر سپرده بانکی در این بازه خالی است چون نرخ مصوب سال ۱۳۹۴ راستیآزمایی نشد. عدد نه ساله سپرده، از اسفند ۱۳۹۵ تا اسفند ۱۴۰۴، ۳۱۲٪ اسمی است و در همان بازه ۷۸٪ از قدرت خریدش را از دست داده.
بازده پنج ساله: اسفند ۱۳۹۹ تا اسفند ۱۴۰۴
| دارایی | بازده اسمی | بازده واقعی | چند برابر شد | میانگین سالانه |
|---|---|---|---|---|
| سکه امامی | +۱٬۶۶۲٪ | +۱۷۳٫۵٪ | ۱۷٫۶ برابر | +۷۷٫۵٪ |
| طلای ۱۸ عیار | +۱٬۵۲۵٪ | +۱۵۲٫۲٪ | ۱۶٫۲ برابر | +۷۴٫۷٪ |
| دلار آزاد | +۵۶۴٫۷٪ | +۳٫۲٪ | ۶٫۶ برابر | +۴۶٫۱٪ |
| تورم (شاخص بهای مصرفکننده) | +۵۴۴٫۳٪ | معیار | ۶٫۴ برابر | +۴۵٫۱٪ |
| شاخص کل بورس | +۱۸۴٪ | −۵۵٫۹٪ | ۲٫۸ برابر | +۲۳٫۲٪ |
| سپرده بانکی یکساله | +۱۳۵٫۴٪ | −۶۳٫۵٪ | ۲٫۴ برابر | +۱۸٫۷٪ |
| پژو ۲۰۶ تیپ ۲ | داده نیست | داده نیست | داده نیست | داده نیست |
| بیرون از رتبهبندی، چون واحدش دلار است و با سطرهای تومانی بالا همجنس نیست. | ||||
| بیتکوین (دلاری) | +۲۰٫۹٪ | معیار دلاری دارد، نه تومانی | ۱٫۲ برابر | +۳٫۹٪ |
زیر عددی که یک سر بازهاش بین دو منبع بیش از سه درصد اختلاف داشت، خطچین کشیده شده.
این جدول چیزی را نشان میدهد که جدول اسمی پنهان میکند. دلار در پنج سال بیش از پانصد درصد رشد کرده و تورم هم تقریباً همانقدر بوده، پس بازده واقعی دلار در محدوده خطای منبع است و نمیشود گفت برنده بوده یا بازنده. بورس با بازده اسمی مثبت ۱۸۴ درصد، بیش از نیمی از قدرت خریدش را از دست داده.
بازده یک ساله: اسفند ۱۴۰۳ تا اسفند ۱۴۰۴
| دارایی | بازده اسمی | بازده واقعی | چند برابر شد |
|---|---|---|---|
| طلای ۱۸ عیار | +۱۱۷٫۵٪ | +۲۶٫۶٪ | ۲٫۲ برابر |
| سکه امامی | +۹۵٫۸٪ | +۱۴٪ | ۲ برابر |
| تورم (شاخص بهای مصرفکننده) | +۷۱٫۸٪ | معیار | ۱٫۷ برابر |
| دلار آزاد | +۶۲٫۹٪ | −۵٫۲٪ | ۱٫۶ برابر |
| پژو ۲۰۶ تیپ ۲ | +۵۷٫۵٪ | −۸٫۳٪ | ۱٫۶ برابر |
| شاخص کل بورس | +۳۷٪ | −۲۰٫۲٪ | ۱٫۴ برابر |
| سپرده بانکی یکساله | +۲۰٫۵٪ | −۲۹٫۹٪ | ۱٫۲ برابر |
| بیرون از رتبهبندی، چون واحدش دلار است و با سطرهای تومانی بالا همجنس نیست. | |||
| بیتکوین (دلاری) | −۱۶٫۲٪ | معیار دلاری دارد، نه تومانی | ۰٫۸ برابر |
زیر عددی که یک سر بازهاش بین دو منبع بیش از سه درصد اختلاف داشت، خطچین کشیده شده.
تورم سال ۱۴۰۴ بهتنهایی حدود ۷۲ درصد بوده. در چنین سالی جلو زدن از تورم کار سختی است و فقط طلا و سکه از پسش برآمدند.
یک هشدار درباره ستون اسفند ۱۴۰۴ بورس
بورس تهران در ماههای پایانی سال ۱۴۰۴ حدود هشتاد روز تعطیل بود. مقدار ثبتشده شاخص برای پایان آن سال در واقع مربوط به آخرین جلسه واقعی، ۲۵ فوریه ۲۰۲۶، است؛ در حالی که نقطه اسفند ۱۴۰۴ بقیه داراییها مربوط به ۱۸ تا ۲۰ مارس است. در فاصله این دو تاریخ طلا و سکه و دلار هر سه افت کردند. یعنی نقطه پایان بورس پیش از آن افت ثبت شده و نقطه پایان بقیه بعد از آن. این اختلاف دقیقاً به سود بورس کار میکند و در داده قابل تصحیح نیست، چون بازار واقعاً تعطیل بوده. اندازه دقیق آن افت را اینجا ننوشتهایم، چون قیمت روزهای میانی روی شبکه تاریخ این صفحه نیست و عددی که نتوانیم از داده همین صفحه بازتولید کنیم منتشر نمیکنیم.
ماهبهماه سال ۱۴۰۵
پایه، پایان اسفند ۱۴۰۴ است. شهریور هنوز تمام نشده و در جدول نیامده.
| دارایی | فروردین | اردیبهشت | خرداد | تیر | مرداد | از ابتدای سال |
|---|---|---|---|---|---|---|
| طلای ۱۸ عیار | −۳٫۳٪ | +۱۲٫۳٪ | −۱۵٫۶٪ | +۱۷٫۶٪ | +۱۰٫۷٪ | +۱۹٫۳٪ |
| سکه امامی | −۸٫۴٪ | +۱۰٫۶٪ | −۱۵٫۱٪ | +۱۵٫۶٪ | +۱۰٫۶٪ | +۱۰٪ |
| دلار آزاد | −۵٫۱٪ | +۱۸٫۴٪ | −۱۰٫۹٪ | +۲۰٫۶٪ | +۰٫۲٪ | +۲۱٪ |
| شاخص کل بورس | بازار تعطیل | +۱٫۳٪ | +۳۶٫۳٪ | −۴٫۷٪ | +۲۴٫۱٪ | +۶۳٫۲٪ |
| بیتکوین (دلاری) | +۷٫۶٪ | +۲٫۲٪ | −۱۸٫۴٪ | +۴٫۵٪ | +۱۶٫۶٪ | +۹٫۳٪ |
| پژو ۲۰۶ تیپ ۲ | داده نیست | داده نیست | داده نیست | +۳۰٫۳٪۴ ماهه | +۰٫۱٪ | +۳۰٫۴٪ |
| سپرده بانکی یکساله | +۱٫۶٪ | +۱٫۶٪ | +۱٫۶٪ | +۱٫۶٪ | +۱٫۶٪ | +۸٫۲٪ |
| تورم (شاخص بهای مصرفکننده) | +۵٪ | +۸٫۸٪ | +۵٫۹٪ | +۳٫۱٪ | +۳٫۴٪ | +۲۹٫۱٪ |
ستون «از ابتدای سال» بازده پنج ماه است، نه یک سال، و هرگز نباید سالانهسازی شود. ماهی که برای یک دارایی قیمت تأییدشده نداشتیم خالی مانده و با درونیابی پر نشده. سلول بعدیِ همان دارایی بازده را از آخرین قیمت واقعیاش میسنجد، پس بازهاش از یک ماه بلندتر میشود و طول واقعیاش زیر همان عدد نوشته شده. زیر عددی که یک سر بازهاش بین دو منبع بیش از سه درصد اختلاف داشت، خطچین کشیده شده.
بیتکوین: چرا جدولها عدد دلاری را نشان میدهند؟
بیتکوین در همین ده سال به دلار ۱۷۲ برابر شد و به تومان ۸٬۰۱۵ برابر. فاصله این دو عدد کار بیتکوین نیست، کار سقوط تومان است: عدد تومانی بیشتر از آنکه رشد بیتکوین را بسنجد، افت ریال را میسنجد. جدولهای این صفحه به همین دلیل سطر بیتکوین را با عدد دلاری میآورند، نه تومانی. هر بازده تومانی این صفحه همین دو مؤلفه را با هم دارد، تغییر قیمت خود دارایی و تغییر ارزش پولی که با آن میسنجیم، و ستون «بازده واقعی» دقیقاً برای جدا کردن همین دو اضافه شده. همان ستون برای سطر بیتکوین خالی میماند، چون بازده دلاری را نمیشود با تورم ایران کسر کرد.
مسکن تهران، با بازه خودش
مسکن در جدولهای بالا نیست و دلیلش این نیست که داده را پیدا نکردیم. سری رسمی بانک مرکزی برای متوسط قیمت هر متر مربع آپارتمان تهران بعد از مرداد ۱۴۰۳ منتشر نشده. این را از سه مسیر جدا بررسی کردیم و هر سه به همان یک ماه رسیدند. پس نقطه اسفند ۱۴۰۴ وجود ندارد که پیدا شود.
آخرین عدد منتشرشده
۸۸٬۵۰۰٬۰۰۰
تومان بر متر مربع
بازده اسمی از اسفند ۱۳۹۴
+۲٬۰۰۲٪
تا مرداد ۱۴۰۳
بازده واقعی همان بازه
+۱۱۹٫۳٪
پس از کسر تورم
دو کار را عمداً نکردیم: خط نمودار را از مرداد ۱۴۰۳ تا امروز نکشیدیم، و عدد امروزی سایتهای آگهی را به این سری نچسباندیم. عدد آگهی و عدد معامله دو چیز متفاوت را میسنجند و اختلافشان جهت ثابتی دارد؛ چسباندنشان به هم یک جهش جعلی میسازد.
منبعها
طلای ۱۸ عیار
قیمت پایانی هر گرم طلای ۱۸ عیار، بازار آزاد تهران
سکه امامی
قیمت پایانی سکه تمام بهار آزادی طرح جدید
دلار آزاد
نرخ پایانی دلار آمریکا در بازار آزاد تهران
شاخص کل بورس
شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران
بیتکوین (دلاری)
قیمت پایانی روزانه بیتکوین به دلار
پژو ۲۰۶ تیپ ۲
قیمت خودرو صفر کیلومتر پژو ۲۰۶ تیپ ۲
مسکن تهران
متوسط قیمت هر متر مربع آپارتمان مسکونی معاملهشده در شهر تهران
تورم (شاخص بهای مصرفکننده)
شاخص کل بهای کالاها و خدمات مصرفی خانوارهای کشور، پایه ۱۴۰۰ برابر ۱۰۰
سپرده بانکی یکساله
سقف نرخ سود علیالحساب سپرده یکساله، مصوب شورای پول و اعتبار
پرسشهای پرتکرار
بازده واقعی یعنی چه و چرا با بازده اسمی فرق دارد؟
بازده اسمی یعنی عدد قیمت چند برابر شده. بازده واقعی یعنی بعد از کم کردن تورم، قدرت خرید شما چقدر بیشتر یا کمتر شده. در ایران این دو تا خیلی از هم فاصله میگیرند: دارایی میتواند پانصد درصد رشد کند و باز هم از تورم عقب بماند.
چرا بازهها به اسفند ختم میشوند و نه به امروز؟
چون همه داراییها باید روی یک تاریخ یکسان سنجیده شوند. اگر بازده طلا تا امروز حساب شود و بازده بورس تا پایان ماه قبل، مقایسه بیمعنا میشود. برای همین شبکه تاریخ ثابت است و آخرین نقطه سالانه، پایان اسفند ۱۴۰۴ است. ماههای ۱۴۰۵ جدول جدای خودشان را دارند.
چرا نقره در جدول نیست؟
چون سری قیمت نقره در بازه ده ساله نقطههای تأییدشده کافی نداشت. سطری که نصفش حدس باشد از نبودن آن سطر بدتر است، پس نقره منتشر نشده.
چرا مسکن بازه جدا دارد؟
چون سری رسمی بانک مرکزی برای متوسط قیمت مسکن تهران بعد از مرداد ۱۴۰۳ منتشر نشده. نقطه اسفند ۱۴۰۴ وجود ندارد که پیدا شود، پس مسکن با بازه خودش و با برچسب آخرین انتشار میآید و به جدول ده ساله وارد نمیشود.
عدد سپرده بانکی چطور حساب شده؟
سپرده قیمت ندارد، نرخ دارد. نرخ مصوب شورای پول و اعتبار برای هر دوره گرفته شده و مرکب شده تا یک شاخص بسازد که کنار قیمتها قابل مقایسه باشد. اگر کسی بهجای مرکب کردن، ساده جمع بزند عدد نه ساله را بهشدت کم میگیرد.
این اعداد از کجا آمدهاند؟
هر سری از یک ناشر مشخص خوانده شده و همان ناشر در تمام بازه ثابت مانده. یک مسیر دوم و مستقل هم هر نقطه را بازخوانی کرده و اختلاف دو مسیر کنار همان نقطه ثبت شده. جایی که اختلاف بیشتر از سه درصد بوده، نقطه بهعنوان «اختلافدار» علامت خورده و عدد ناشر اصلی نگه داشته شده، چون میانگین گرفتن بین دو منبع سریای میسازد که هیچ منبعی صاحبش نیست.
آیا میشود از این جدول برای تصمیم سرمایهگذاری استفاده کرد؟
این صفحه گزارش گذشته است، نه پیشبینی آینده. بازده گذشته تضمین بازده آینده نیست و تابلو هیچ داراییای را پیشنهاد نمیکند.